Przez wiele lat przyzwyczailiśmy się myśleć o hormonach głównie przez pryzmat estrogenu, progesteronu czy tarczycy. Tymczasem kobiece zdrowie jest znacznie bardziej złożone. W organizmie każdego dnia zachodzą tysiące procesów, które są ze sobą połączone. Dlatego rzadko zdarza się, aby za wszystkie objawy odpowiadał jeden hormon.

Jednym z najważniejszych hormonów, o którym rozmawiam z kobietami, jest insulina. Choć najczęściej kojarzy się z cukrzycą, w praktyce ma ogromny wpływ na codzienne funkcjonowanie. To właśnie ona pomaga komórkom wykorzystać energię dostarczaną z pożywienia. Kiedy organizm stopniowo traci wrażliwość na jej działanie, mogą pojawić się objawy, które wiele kobiet uznaje za naturalną konsekwencję wieku. Większy apetyt, spadki energii po posiłkach, trudności z redukcją tkanki tłuszczowej czy coraz częstsza ochota na słodkie nie zawsze są efektem słabej silnej woli. Często są informacją, że zdrowie metaboliczne wymaga większej uwagi.

Równie istotny jest kortyzol, czyli hormon stresu. Współczesne kobiety funkcjonują pod ogromną presją. Łączą życie zawodowe z obowiązkami domowymi, opieką nad dziećmi, troską o bliskich i próbą znalezienia czasu dla siebie. Organizm nie odróżnia stresu związanego z trudną sytuacją życiową od stresu wynikającego z niewyspania czy ciągłego pośpiechu. Długotrwałe napięcie może wpływać na apetyt, jakość snu, regenerację i samopoczucie. Czasami kobieta szuka przyczyny swoich problemów wyłącznie w diecie, podczas gdy organizm od miesięcy wysyła sygnały przeciążenia.

Oczywiście ogromną rolę odgrywają również estrogen i progesteron. To hormony, które towarzyszą nam przez większość życia i wpływają nie tylko na cykl menstruacyjny, ale także na nastrój, poziom energii, zdrowie kości czy funkcjonowanie układu nerwowego. W okresie okołomenopauzalnym wiele kobiet zaczyna dostrzegać, jak bardzo zmiany hormonalne wpływają na codzienne samopoczucie. Nagle okazuje się, że organizm potrzebuje więcej regeneracji, większej dbałości o sen i bardziej świadomego podejścia do odżywiania.

Warto jednak pamiętać, że nie wszystkie ważne hormony są równie popularne. Dobrym przykładem jest prolaktyna, która większości osób kojarzy się wyłącznie z okresem karmienia piersią. Tymczasem jej poziom może wzrastać również pod wpływem przewlekłego stresu, niedoboru snu czy przeciążenia organizmu. W praktyce zdarza się, że kobiety przez długi czas szukają przyczyny pogorszonego samopoczucia, nasilonych objawów przedmiesiączkowych lub zaburzeń cyklu, a niewiele uwagi poświęca się właśnie temu hormonowi.

Coraz więcej mówi się także o leptynie i grelinie, czyli hormonach regulujących głód i sytość. To one pomagają organizmowi ocenić, kiedy potrzebuje energii i kiedy może zakończyć jedzenie. Ich działanie jest jednak silnie związane z jakością snu, poziomem stresu i zdrowiem metabolicznym. Nie bez powodu po kilku nieprzespanych nocach wiele osób odczuwa większy apetyt i częściej sięga po produkty dostarczające szybkiej energii.

Jest jeszcze jeden hormon, o którym mówi się zdecydowanie za rzadko. Oksytocyna, nazywana hormonem bliskości. Kojarzy się głównie z macierzyństwem, jednak jej rola jest znacznie szersza. Wydziela się podczas budowania relacji, rozmowy, przytulenia, śmiechu czy poczucia bezpieczeństwa. W świecie pełnym pośpiechu, obowiązków i ciągłej dostępności łatwo zapomnieć, że zdrowie nie zależy wyłącznie od tego, co znajduje się na talerzu. Organizm potrzebuje również odpoczynku, relacji i chwil, które pozwalają mu poczuć się bezpiecznie.

Po latach doświadczenia – również własnego, wiem, że zdrowie hormonalne nie sprowadza się do jednego wyniku badań ani jednego hormonu odpowiedzialnego za wszystkie problemy. Najczęściej jest to historia wielu małych elementów, które przez lata zaczęły działać przeciwko organizmowi. Dlatego w MetaSync tak dużo uwagi poświęcam nie tylko odżywianiu, ale również zdrowiu metabolicznemu, jakości snu, pracy układu nerwowego i codziennym nawykom. To właśnie tam bardzo często zaczyna się prawdziwa równowaga hormonalna.

Z czasem zaczęłam jednak zauważać pewien schemat. Najpierw u siebie. Wiele kobiet żyje w nieustannym poczuciu, że powinno robić więcej. Więcej ćwiczyć, więcej chodzić, więcej kontrolować jedzenie, bardziej się pilnować i jeszcze mocniej pracować nad sobą. Kiedy pojawia się zmęczenie, przyrost masy ciała, problemy hormonalne czy brak energii, pierwszą reakcją bardzo często jest jeszcze większa kontrola.

Tymczasem organizm kobiety nie jest maszyną, która każdego dnia działa identycznie. Nie funkcjonujemy według prostego równania, w którym wystarczy odjąć określoną liczbę kalorii i zwiększyć aktywność fizyczną, aby wszystko wróciło do normy. Nasze ciało żyje w rytmie hormonów. Zmienia się w trakcie cyklu, reaguje na stres, sen, przeciążenie psychiczne, jakość relacji, a nawet porę roku.

Kobiety na start nie potrzebuje kolejnej diety. Nie potrzebuje kolejnego planu treningowego ani nowej listy zakazanych produktów. Potrzebuje zrozumienia własnej biologii. Potrzebuje spojrzenia na zdrowie w sposób bardziej całościowy, uwzględniający nie tylko to, co znajduje się na talerzu, ale również to, jak wygląda codzienne życie.

Po trzydziestym/ trzydziestym piątym roku życia wiele z nas zaczyna odczuwać to szczególnie mocno. Mamy więcej obowiązków, mniej czasu dla siebie, większą odpowiedzialność i często znacznie wyższy poziom stresu niż jeszcze kilka lat wcześniej. Jednocześnie próbujemy funkcjonować według zaleceń, które zakładają codzienne treningi, dziesięć tysięcy kroków, idealnie rozpisaną dietę i nieustanną produktywność.

Problem polega na tym, że kobiece ciało nie zawsze potrzebuje więcej bodźców. Czasami potrzebuje więcej spokoju. Więcej regeneracji. Więcej odżywienia. Więcej poczucia bezpieczeństwa.

Im dłużej pracuję z kobietami i im głębiej poznaję zależności pomiędzy metabolizmem, hormonami i układem nerwowym, tym bardziej przekonuję się, że zdrowie nie zaczyna się od restrykcji. Zaczyna się od stworzenia organizmowi warunków, w których może odzyskać równowagę.

Być może właśnie dlatego tak wiele kobiet jest dziś zmęczonych ciągłym zaczynaniem od nowa. Nie dlatego, że brakuje im silnej woli. Być może dlatego, że przez lata próbowały rozwiązać problem większą kontrolą, podczas gdy ich organizm potrzebował czegoś zupełnie innego.

Kalorie – czym właściwie są?

Kaloria to jednostka energii. Nasz organizm potrzebuje energii do wszystkiego: oddychania, pracy narządów, poruszania się czy utrzymania temperatury ciała. Energia ta pochodzi z pożywienia – z białek, tłuszczów i węglowodanów.

Dlatego ilość kalorii w diecie ma znaczenie – jeśli przez długi czas dostarczamy ich dużo więcej niż organizm potrzebuje, masa ciała będzie rosła. Jeśli dostarczamy ich mniej, organizm zacznie korzystać z zapasów.

Dlaczego same kalorie to nie wszystko?

Problem polega na tym, że organizm nie jest kalkulatorem. Na to, jak wykorzystujemy energię z jedzenia, wpływa wiele czynników:

• hormony (np. insulina, kortyzol, hormony tarczycy),
• jakość jedzenia, a nie tylko jego kaloryczność,
• poziom stresu i snu,
• aktywność fizyczna,
• stan zdrowia i metabolizm.

2000 kcal z wysoko przetworzonej żywności będzie działać na organizm zupełnie inaczej niż 2000 kcal z pełnowartościowych produktów bogatych w białko, błonnik i zdrowe tłuszcze.

Dlaczego czasem ktoś „je mało i nie chudnie”?

To sytuacja, z którą wiele osób się identyfikuje. Powodem często nie jest brak silnej woli, ale m.in.:

• spowolniony metabolizm po wielu dietach,
• zaburzenia hormonalne,
• zbyt duży stres i wysoki kortyzol,
• nieregularne jedzenie,
• brak odpowiedniej ilości białka w diecie.

W takich przypadkach liczenie kalorii nie rozwiązuje problemu, bo kluczowe jest przywrócenie równowagi metabolicznej i hormonalnej.

Podsumowanie

Kalorie mają znaczenie, ale nie są jedyną rzeczą, która decyduje o masie ciała. Dużo ważniejsze jest to, jak działa Twój metabolizm, jakie sygnały wysyłają hormony i jakiej jakości jest Twoja dieta.

Dlatego zamiast skupiać się wyłącznie na liczbach, warto zadbać o fundamenty: sen, poziom stresu, regularne posiłki i odżywcze produkty.

Jeśli interesuje Cię temat metabolizmu, hormonów i problemów z redukcją wagi, obserwuj mój profil – wkrótce pojawią się materiały, e-booki i mentoring pomagający zrozumieć, dlaczego czasem „mniej jedzenia” wcale nie oznacza łatwiejszego chudnięcia.